ตะเลงพ่าย
(ตอนที่ ๑๐ ยุทธหัตถี และชัยชนะของไทย)
โคลง ๔
| ๓๐๑นฤบาลบพิตรเผ้า | ภูวนา ยกแฮ |
| ผายสิหนาทกถา | ท่านพร้อง |
| ไพเราะราชสุภา | ษิตสื่อ สารนา |
| เสนอบ่มีข้อข้อง | ขุ่นแค้นคำไข ฯ |
| ๓๐๒อ้าไทภูธเรศหล้า | แหล่งตะเลง โลกฤๅ |
| เผยพระยศยินเยง | ย่านแกล้ว |
| สิบทิศทั่วลือละเวง | หวั่นเดช ท่านนา |
| ไป่เริ่มรอฤทธิ์แผ้ว | เผือดกล้าแกลนหนี ฯ |
| ๓๐๓พระพี่พระผู้ผ่าน | ภพอุต ดมเอย |
| ไป่ชอบเชษฐ์ยืนหยุด | ร่มไม้ |
| เชิญราชร่วมคชยุทธ์ | เผยอเกียรติ ไว้แฮ |
| สืบกว่าสองเราไสร้ | สุดสิ้นฤๅมี ฯ |
| ๓๐๔หัสดีรณเรศอ้าง | อวสาน นี้นา |
| นับอนาคตกาล | ห่อนพ้อง |
| ขัตติยายุทธ์บรรหาร | คชคู่ กันแฮ |
| คงแต่เผือพี่น้อง | ตราบฟ้าดินกษัย ฯ |
| ๓๐๕ไว้เป็นมหรสพซ้อง | สุขศานติ์ |
| สำหรับราชสำราญ | เริ่มรั้ง |
| บำเทิงหฤทัยบาน | ประติยุทธ์ นั้นนา |
| เสนอเนตรมนุษย์ตั้ง | แต่หล้าเลอสรวง ฯ |
| ๓๐๖ปวงไท้เทเวศทั้ง | พรหมาน |
| เชิญประชุมในสถาน | ที่นี้ |
| ชมชื่นคชรำบาน | ตูต่อ กันแฮ |
| ใครเชี่ยวใครชาญชี้ | ชเยศอ้างอวยเฉลิม ฯ |
| ๓๐๗หวังเริ่มคุณเกียรติก้อง | กลางรงค์ |
| ยืนพระยศอยู่คง | คู่หล้า |
| สงครามกษัตริย์ทรง | ภพแผ่น สองฤๅ |
| สองราชรอนฤทธิ์ร้า | เรื่องรู้สรเสริญ ฯ |
| ๓๐๘ดำเนินพจนพากย์พร้อง | พรรณา |
| องค์อัครอุปราชา | ท่านแจ้ง |
| กอบเกิดขัตติยมา | นะนึก หาญเฮย |
| ขับคชเข้ายุทธ์แย้ง | ด่วนด้วยโดยถวิล ฯ |
| ๓๐๙หัษดินปิ่นธเรศไท้ | โททรง |
| คือสมิทธิมาตงค์ | หนึ่งอ้าง |
| หนึ่งคือคิริเมขล์มง | คลอาสน์ มารเอย |
| เศียรส่ายหงายงาคว้าง | ไขว่แคว้งแทงโถม ฯ |
| ๓๑๐สองโจมสองจู่จ้วง | บำรู |
| สองขัตติยสองขอชู | เชิดด้ำ |
| กระลึงกระลอกดู | ไวว่อง นักนา |
| ควาญขับคชแข่งค้ำ | เข่นเขี้ยวในสนาม ฯ |
| ๓๑๑งามสองสุริยราชล้ำ | เลอพิศ นาพ่อ |
| พ่างพัชรินทรไพจิตร | ศึกสร้าง |
| ฤๅรามเริ่มรณฤทธิ์ | รบราพณ์ แลฤๅ |
| ทุกเทศทุกทิศอ้าง | อื่นไท้ไป่เทียม ฯ |
| ๓๑๒ขุนเสียมสามรรถต้าน | ขุนตะเลง |
| ขุนต่อขุนไป่เยง | หย่อนห้าว |
| ยอหัตถ์เทิดลบองเลบง | อังกุส ไกวแฮ |
| งามเร่งงามโทท้าว | ท่านสู้ศึกสาร ฯ |
| ๓๑๓คชยานขัตติเยศเบื้อง | ออกถวัลย์ |
| โถมประทะไป่ทัน | เหยียบยั้ง |
| สารทรงราชรามัญ | ลงล่าง แลนา |
| เสยส่ายท้ายทันต์ทั้ง | คู่ค้ำคางเขิน ฯ |
| ๓๑๔ดำเนินหนุนถนัดได้ | เชิงชิด |
| หน่อนเรนทรทิศ | ตกด้าว |
| เสด็จแสดงวราฤทธิ์ | รำร่อน ขอแฮ |
| ฟอนฟาดแสงของ้าว | อยู่เพี้ยงจักรผัน ฯ |
| ๓๑๕เบื้องนั้นนฤนาถผู้ | สยามินทร์ |
| เบี่ยงพระมาลาผิน | ห่อนพ้อง |
| ศัสตราวุธอรินทร์ | ฤๅถูก องค์เอย |
| เพราะพระหัตถ์หากป้อง | ปัดด้วยขอทรง ฯ |
| ๓๑๖บัดมงคลพ่าห์ไท้ | ทวารัติ |
| แว้งเหวี่ยงเบี่ยงเศียรสะบัด | ตกใต้ |
| อุกคลุกพลุกเงยงัด | คอคช เศิกแฮ |
| เบนบ่ายหงายแหงนให้ | ท่วงท้อทีถอย ฯ |
| ๓๑๗พลอยพล้ำเพลียกถ้าท่าน | ในรณ |
| บัดราชฟาดแสงพล | พ่ายฟ้อน |
| พระเดชพระแสดงดล | เผด็จคู่ เข็ญแฮ |
| ถนัดพระอังสาข้อน | ขาดด้าวโดยขวา ฯ |
| ๓๑๘อุรารานร้าวแยก | ยลสยบ |
| เอนพระองค์ลงทบ | ท่าวดิ้น |
| เหนือคอคชซอนซบ | สังเวช |
| วายชิวาตม์สุดสิ้น | สู่ฟ้าเสวยสวรรค์ ฯ |
| ๓๑๙บั้นท้ายคชาธเรศท้าว | ไทยไผท |
| ถึงพิราลัยลาญ | ชีพมล้าง |
| เพราะเพื่อพิพิธไพ | รีราช แลนา |
| โซรมสาดตราดปืนขว้าง | ตอกต้องตนสลาย ฯ |
| ๓๒๐ฝ่ายองค์อิศวรนาถน้อง | นฤบาล |
| แสดงยศคชยุทธยาน | ยาตรเต้า |
| มางจาชโรราญ | ฤทธิ์ราช แลฤๅ |
| เร็วเร่งคเชนทรเข้า | เข่นค้ำบำรู ฯ |
| ๓๒๑บัดภูธเรศพ่าห์ได้ | เชิงชน |
| ลงล่างง้างโททนต์ | เทิดใต้ |
| พัชเนียงเบี่ยงเบนตน | เซซวด ไปแฮ |
| หัวปั่นหันข้างให้ | เพลี่ยงพลั้งเสียที ฯ |
| ๓๒๒ภูมีมือง่าง้าว | ของอน |
| ฟันฟาดขาดคอบร | บั่นเกล้า |
| อินทรีย์ซบกุญชร | เมือชีพ แลเฮย |
| เผยพระเกียรติผ่านเผ้า | พี่น้องสองไท ฯ |
| ๓๒๓ทันใดกลางคชเจ้า | จุลจักร |
| มลายชิพิตลาญทัก | ท่าวซ้ำ |
| เหลือหลามเหล่าปรปักษ์ | ปีนป่าย เอาเอย |
| ตรึงอกพกตกขว้ำ | อยู่เบื้องบนสาร ฯ |
| ๓๒๔พระราญอริราชด้วย | เดโช |
| สี่ทาสสนองบาทโท | ท่านท้าว |
| พระยศยิ่งภิยโย | ผ่านแผ่ ภพนา |
| สองรอดโดยเสด็จด้าว | ศึกสู้เสียสอง ฯ |
ร่าย
๓๒๕จึ่งกองพยุหทวยทัพ สรรพหลังหน้าขวาซ้าย ผ้ายมาทันธิบดินทร์ ขณะอรินทรพินาศ ขาดคอคชสองเสร็จ ต่างรีบระเห็ดเข้าโรม โหมหักหาญราญรุก บุกบั่นฟันแทงฆ่า พม่ามอญไทยใหญ่ ไล่มล้างลาวดาษดวน ไล่มล้างยวนดาษดื่น ตื่นกันแตกกันตาย หลายเหลือนับเนืองนอง กองก่ายกายรายหัว ตัวขาแขนเด็ดดาษ กลาดกลางท่งกลางเถื่อน เกลื่อนกลางดงกลางดอน แล่นซอกซอนซนซุก บุกทุกพายพ่ายแพ้ เพราะพระเดชท่านแท้ หากให้ขาดเข็ญ แลนา ฯ
โคลง ๒
| ๓๒๖เห็นประภาพเจ้าช้าง | เชี่ยวกว่าเชี่ยวเหลืออ้าง |
| เอิกอื้ออัศจรรย์ ยิ่งนา ฯ | |
| ๓๒๗ขวัญหนีดีฝ่อพ้น | พวกอเรนทร์ด่วนด้น |
| ดัดดั้นทางทวน ไปนา ฯ |
ร่าย
๓๒๘ชวนกันผันกันผาย แลนา ชวนกันขจายขจัด แลนา ชวนกันกระพัดกระเพิ่น แลนา ชวนกันเกริ่นกันเกรียว แลนา บเหลียวหลังมาร้า แลนา บกลับหน้ามาราญ แลนา บอยู่ทานมือรบ แลนา บอยู่ทบมือรอน แลนา มรณ์ด้วยดาบเหลือหลาย แลนา ตายด้วยหอกเหลือหลาก แลนา มากปืนต้องอนันต์ แลนา ครันทวนถูกอเนก แลนา เฉกฟางฟอดทอดไฟ ฟูมไผทถั่งท้น พ้นคะเนคะแนน แกลนเดชไท้ทุกผู้ บมีใครรอสู้ แต่ตั้งตื่นหนี สิ้นนา ฯ
โคลง ๔
| ๓๒๙นฤบดีดำรัสให้ | ขุนพล |
| ควบพยุหพหล | ไล่มล้าง |
| เสร็จเสด็จสู่ตำบล | ถิ่นทัพ ท่านนา |
| ปูนชอบกอบชื่อช้าง | คู่ค้ำเข่นเข็ญ ฯ |
| ๓๓๐เป็นศักดิ์สมด้วยเผด็จ | ปัจจา มิตรเอย |
| นามชื่อปราบหงสา | เรียกร้อง |
| คือยอดขัตติยพา | หนเห็จ ศึกแฮ |
| เฉลิมพระเกียรติเกริกท้อง | ธเรศรู้สบสถาน ฯ |
ร่าย
๓๓๑ฝ่ายทวยหาญทุกทัพ กับขุนพลทุกนาย รายกันตามกันติด ประชิดทัพรามัญ ฟันแทงฆ่าริปู โดยแดนผลูเหลือแหล่ แต่ตระพังตรุค่ายตั้ง กระทั่งถึงกาญจนบุรี ผีกลากลาดพสุธาร ประมาณสองหมื่นเศษ จนสิ้นเขตภพท่าน ด่านเจดีย์สามองค์ คงจับเป็นก็หลาย ทั้งนายทัพและไพร่ ได้เมืองมล่วนผู้ควาญ สารทรงองค์อุปราช ได้คชขนาดใหญ่ล้วน หกศอกถ้วนสูงสกนธ์ สามร้อยตนไตรตรา อาชาสองพันปลาย หลายศาสตรานานาวุธ เครื่องพิธยุทธ์ยานยั่ว ทั่วทุกสิ่งส่ำสรรพ์ อนันต์อเนกเนืองนอง มาทูลละอองบาทท้าว ด้าวถิ่นทัพพลับพลา ทั่วมาตยาทุกผู้ แถลงที่ศึกไป่สู้ สร่างเสี้ยนเตียนตะเลง แลนา ฯ
___________________________________________
ตอนที่ ๓ พระมหาอุปราชายกทัพเข้าเมืองกาญจนบุรี
ตอนที่ ๔ พระนเรศวรทรงปรารภเรื่องตีเมืองเขมร
ตอนที่ ๕ สมเด็จพระนเรศวรทรงเตรียมการสู้ศึกมอญ
ตอนที่ ๖ พระนเรศวรทรงตรวจเตรียมทัพ
ตอนที่ ๗ พระมหาอุปราชาทรงปรึกษาการศึกแล้วยกทัพเข้าปะทะหน้าของไทย
ตอนที่ ๘ ทัพหน้าไทยถอยไม่เป็นกระบวน
ตอนที่ ๙ ทัพหลวงเคลื่อนพล ช้างทรงพระนเรศวรและพระเอกาทศรถฝ่าเข้าไปในกองทัพข้าศึก
ตอนที่ ๑๐ ยุทธหัตถี และชัยชนะของไทย
ตอนที่ ๑๑ พระนเรศวรทรงสร้างสถูปและปูนบำเหน็จทหาร
ตอนที่ ๑๒ สมเด็จพระวันรัตขอพระราชทานอภัยโทษ
