นานา สาระพัน: ตอนที่ ๕ สมเด็จพระนเรศวรทรงเตรียมการสู้ศึกมอญ - ตะเลงพ่าย

ตะเลงพ่าย

(ตอนที่ ๕ สมเด็จพระนเรศวรทรงเตรียมการสู้ศึกมอญ)

ร่าย

๑๗๒แล้วธบรรหารตระบัด ว่าเราจัดจตุรงค์ จะไปยงยอยุทธ์ ยังกัมพุชพารา ศึกมอญมาชิงควัน กันบให้ไปออก บอกให้เต้าโดยตก ควรจักยกไปยุทธ์ เป็นมหุสสวมหันต์ ปันเอาชัยชิงชื่น แล้วธก็อื้นออกพจน์ พระราชกฎประกาศ แก่เมืองราชบุรี เกณฑ์โยธีห้าร้อย คะค้อยไปซุ่มซ่อน ดูศึกผ่อนพลเดิน ผ่านลำกระเพินโดยสะพาน เพ่งพลหาญเห็นเสร็จ ให้ระเห็ดเข้าหั่น บั่นเรือกขาดเป็นท่อน ค่อนพวนขาดเป็นทุ่น เถกิงกรานกรุ่นพลวกเผา อย่าให้เขาจับได้ เขากระทำดั่งไท้ ธิราชเอื้อนโองการ สั่งนา ฯ

โคลง ๔

๑๗๓นฤบาลสารเสร็จอ้าง	ไป่ทัน หึงแฮ
ถับทูตทุกเขตขัณฑ์	ด่านด้าว
สิงห์สรรค์สุพรรณบรร	ลุถิ่น ท่านนา
เขาเร่งนำเฝ้าท้าว	ถั่งถ้อยแถลงทูล ฯ
๑๗๔บดีศูรสั่งให้อ่าน	สารา
พระราชรับบัญชา	ท่านไซร้
แถลงลักษณะทุกธา	นีบอก มานา
เสนอยุบลข่าวใกล้	ศึกตั้งในแดน ฯ
๑๗๕บัดมอญแล่นม้าลาด	เลยแขวง
วิเศษชัยชาญแสดง	ข่าวซ้ำ
เขานำอักษรแถลง	ถวายดับ นั้นนา
พระเร่งชื่นฤๅช้ำ	ที่ข้อเข็ญความ ฯ
๑๗๖จอมสยามขามศึกไซร้	ไป่มี
บานกมลเปรมปรีดิ์	ปราบเสี้ยน
สองสุริยกษัตรีย์	ตรัสต่อ กันแฮ
หาเลศมลายศึกเหี้ยน	หั่นห้าวหายคม ฯ
๑๗๗สมเด็จผายโอษฐ์อื้น	ปรึกษา
แด่ภิมุขมาตยา	ทั่วผู้
จักโรมอริรา	มัญเมื่อ นี้แฮ
รับที่ถิ่นฤๅสู้	นอกไซร้ไหนควร ฯ
๑๗๘ทั้งมวลหมู่มาตย์ซ้อง	สารพลัน
ทูลพระจอมจรรโลง	เลื่องหล้า
แถลงลักษณะปางบรรพ์	มาเทียบ ถวายแฮ
แนะที่ควรเสด็จค้า	เศิกไซร้ไกลกรุง ฯ

ร่าย

๑๗๙ข้ามุ่งเหตุเห็นผล ยลจิตเจ้าจอมศึก ห่อนห้าวฮึกหาญรงค์ ปลงใจฝ่อต่อไท้ ขัดท่านใช้ฤๅอาจ จึ่งต้องยาตรพลเยือน เตือนประยุทธ์ยั่วเข็ญ โดยจำเป็นจำใจ ห่อนหวังชัยเชิงชื่น ห่อนหวังหื่นหนศึก นึกแต่ขามนามราช ขลาดพระฤทธิ์ทุกตั้ง ครั้งคลาศึกรุมคัง ฝ่ายเรายังเป็นมิตร เขาเชิญบพิตรเสด็จดล ช่วยโรมรณทัพหนึ่ง ซึ่งพลทัพหงสา อุปราชาเป็นใหญ่ ฝ่ายเชียงใหม่ธใช้ ใหัพระสังขทัตถือพล มาช่วยรณเวียงรุม ชุมกันโรมเวียงคัง ทั้งสองเวียงอยู่เขา เราเข้าตั้งตีนพนม ศึกระดมหินทิ้ง ถูกมอญกลิ้งตายกลาด ลาวลงดาษดื่นด้าว โททัพท้าวท้อถอย ฝ่ายเราคอยดูที เห็นเขาตีบมิแตก ธจึ่งยกแยกพลยืน แย้งยิงปืนปรายเขา เอาข้าศึกซึ่งทิ้ง กลิ้งตกตายก่ายกัน มันบรอต่อติด เราประชิดชิงครัว จับได้ตัวขุนเมือง พลศึกเปลืองปลดชนม์ สองท้าวยลเยงราช ขยาดพระเดชเป็นประถม ครั้งหนึ่งบรมนฤบาล เจ้าจักรพาลหงสา กับพระมหาอุปราช ริอาฆาตปองร้าย ลวงเสด็จผ้ายสู่เมือง ขานข้อเคืองเป็นเลศ ว่าประเทศพุกาม ก่อสงครามแขงด้าว ขอเชิญท้าวช่วงรณ จึ่งเสด็จดลเดองแครง ส่งสารแสดงข่าวแขก แด่ซักแซกยอถ่าง เขาให้ตั้งห่างเมืองเขา เนาอาวาสแห่งหนึ่ง จึ่งเขาส่งข่าวไป ทูลแด่ไทหงสา ธก็ปรีดาดวงมาน เพื่อตริการสมหมาย จึ่งให้รายซุ่มทัพ คอยจู่จับโจมตี ตามวิถีแถวดง ตรงทางไปหงสา แล้วธบัญชาใช้ ให้พระยาเกียรติ์พระยาพระราม มาสื่อความไมตรี รับนฤบดีเสด็จคลา สองพระยากำกับ เขาจะเอาทัพซึ่งซุ่ม ออกกระทุ่มกระทบ รบกระหนาบชาวสยาม สองรับความแล้วคลา มาเจรจาแด่ไท้ ดั่งเขาใช้เป็นกล แล้วพาพลไปพัก สำนักในบริเวณ วัดมหาเถรคันฉ่อง ถ่องแถลงเลศแก่ชี เพื่อพระบารมีมหิบาล ดาลดลจิตจอมวัด กับคฤหัสถ์ขุนพล ทั้งสามตนพากัน มาเคียมคัลไขเลศ แด่นฤเบศโดยสัตย์ ครั้นธทราบรหัสบหึง จึงอื้นออกวรวากย์ เป็นฉินทภาคแผ่นไผท อุภัยภพเผด็จมิตร หวังก่อกิจรำบาญ สองพสุธารดั่งเพรง ไทยตะเลงเล่ห์ขอม ไป่แปลกปลอมปะปน ริเริ่มรณดุจกี้ แต่วันนี้จำเดิม จักต่อเติมประติยุทธ์ ชิงประทุษชิงแดน แล้วธสั่งแสนยากร กลับกวาดมอญเมือด้าว เอาโทท้าวขุนทัพ กับมหาเถรโดยเสด็จ เห็จข้ามน้ำสะโตง แต่งท่วยโถงท่าสู้ รู้ถึงไท้หงสา ธให้มหาอุปราช ยาตรพยุหตามติด หัวหน้าประชิดฝั่งชล อยู่คนละฟากคงคา อันมหิมาไพศาล ภูบาลเพ่งขุนพล ยลสุรกำมามาตย์ เสื้อสักหลาดสวมกาย หมายเท่าผลหมากพร้าว ขี่คชห้าวเห็นหาญ ประมาณเหมือนสุกร ธให้ซ้องศรโซรมสาด บอาจข้ามไปถึง จึงทรงแสงนกสับ แผลงขุนทัพต้องตาย ทวยตะเลงหลายแลหวาด องค์อุปราชแสยงฤทธิ์ คิดคะครั่นครั้งสอง ซึ่งเขาปองยุทธนา มาครานี้นึกแปลก เพื่อศึกแตกเดือนเชษฐ์ ไป่ทันเขตอำรุง ผดุงพลให้หื่นหาญ กลับริราญโรมราช เบื้องบุษยมาศมาดล ดูพิกลการเศิก รอยอื้อเอิกข่าวขจร ถึงนครเขาตระหนัก ว่าพระปิ่นปักภูวดล ดับพระชนม์สิ้นชีพ จึ่งเร็วรีบมาเยือน เตือนประยุทธ์เอาเปรียบ ฝ่ายเราเทียบพลทัพ รับเวียงชัยใช่เชิง ไพรีเริงใจอาจ เชิญนฤนาถยาตรา จากนคราราชฐาน แต่งทัพหาญไปหัก ถ้าเห็นหนักเหลือทน จึ่งเสด็จดลดับห้าว มล้างชิพิตหน่อท้าว ธิราชด้าวอัสดง แลนา ฯ

โคลง ๔

๑๘๐โทไท้ทรงสดับถ้อย	ทูลถวาย
ถูกหฤทัยท่านผาย	โอษฐ์พร้อง
สูตริก็ตรงหมาย	เหมือนตริ ตูนา
ตริบ่ต่างกันต้อง	ต่อน้ำใจตู ฯ
๑๘๑ภูธรสั่งให้เทียบ	โยธี ทัพแฮ
ห้าหมื่นหมายบัญชี	เรียกได้
เกณฑ์เมืองจัตวาตรี	ไตรตรวจ เอานา
ยี่สิบสามเมืองใต้	เตรียบตั้งต่อฉาน ฯ
๑๘๒บรรหารให้จัดผู้	อาจอง
เอาพระศรีไสนรงค์	ฤทธิ์ห้าว
เป็นจอมพยุหยง	ไปยั่ว ยุทธ์แฮ
นำนิกรทัพท้าว	ออกร้ารอนเข็ญ ฯ
๑๘๓พระเห็นจักเปลี่ยวข้าง	ขุนพล
เยียวบ่มีเพื่อนผจญ	จึ่งใช้
พระราชฤทธานนต์	หนึ่งช่วย กันนา
เป็นปลัดทัพให้	ศึกสู้ทั้งสอง ฯ
๑๘๔กองหน้านฤนาทตั้ง	เสร็จสาร สั่งแฮ
เร็วเร่งห้ำหั่นหาญ	หักกล้า
บ่แตกบ่ต้านทาน	มันรอด ไซร้ฤๅ
กูจักออกโรมร้า	ศึกร้ายภายหลัง ฯ
๑๘๕ทั้งสองรับถ้อยท่าน	ทูลลา แลเฮย
ยกพยุหแสนยา	ย่างย้าย
โดนแดนทุราธวา	วายถิ่น
ถึงที่หนองสร่ายท้าย	ทุ่งกว้างทางหลวง ฯ
๑๘๖ปวงทัพปลูกค่ายสร้าง	กลางสมร
ภูมิพยุหไกรสร	ศึกตั้ง
เสนาพลากร	ต่างรื่น เริงแฮ
คอยจักยอยุทธ์ยั้ง	อยู่ถ้าทางเขญ ฯ