พระราชพิธีราชาภิเศก
ตามตำนานซึ่งมีมาในพระตำราราชาภิเศกนั้น กล่าวว่าแต่เดิมมีต้นมะเดื่อใหญ่ต้น ๑ อยู่ข้างทิศตวันออกพระมหานครราชธานีไม่สู้ห่างไกลนัก อยู่มามะเดื่อต้นนั้นล้มลง โดยมิได้มีลมพายุห์พัดให้โค่น ต้นมะเดื่อที่ล้มนั้นหันยอดมาสู่ทิศปรางคปราสาทในพระราชวังเปนมงคลนิมิตรอันประเสริฐ พระเจ้ากรุงศรีอยุทธยาจึงโปรดให้เอาไม้มะเดื่อนั้น มาทำตั่งสำหรับประทับสรงพระกระยาสนานในการมงคล เช่นพระราชพิธีราชาภิเศกเปนต้น พระองค์ย่อมประทับเหนือพระที่นั่งตั่งไม้มะเดื่อ สรงพระกระยาสนานก่อนแล้ว (จึงเสด็จไปประทับพระที่นั่งภัทรบิฐ) มุขอำมาตย์ถวายเครื่องเบ็ญจราชกกุธภัณฑ์ คือ พระมหามงกุฎ ๑ พระแสงขรรค์ ๑ พัดวาลวิชนี ๑ ทานพระกร ๑ ฉลองพระบาทคู่ ๑ ขณะนั้นพราหมณ์ปุโรหิตก็ถวายพระพร แลเป่าสังข์ทักขิณาวัฏ เจ้าพนักงานตีกลองอินทเภรีและชาวประโคมก็ประโคมเครื่องเบ็ญจดุริยางค์ขึ้นพร้อมกัน แล้วพระเจ้าแผ่นดินเสด็จออกประทับราชบัลลังก์ อันปูลาดด้วยหนังพระยาราชสีห์ เสนาพฤฒามาตย์เฝ้าทูลลอองธุลีพระบาทพร้อมกัน ถวายพระนามอันจาฤกในพระสุพรรณบัตร มีกรอบประดับด้วยแก้วมณี แลมีพานทองรองรับ พระนามพระเจ้ากรุงศรีอยุทธยา ตามที่จาฤกในพระสุพรรณบัตร
ตามฉบับพม่า | ลองสอบดู |
อะอาเปกขศิริ | น่าจะขึ้น “โอม” อะไรลง “ศิริ” |
สมเด็จพระบรมราชาธิราช | สมเด็จพระบรมราชาธิราช |
รามาธิบดี ศิริจันปัจจุง | รามาธิบด็ ศรีสรรเพชญ์ บรม |
มหาจักกวัตตึงสรทยาธิบดี | มหาจักรพรรดิศวร ราชาธิบดี |
ศิริสัจจัง | ศรีสุจริต |
ติรัสสภัง | ทศพิธธรรม์ |
หังจักกวาฬปยี | มหันตจักรวาฬาธิเบนทร์ |
สุริเยนทราธิบดี | สุริเยนทราธิบดินทร |
ทหรินหรังนทยาทาปติ | หริหรินทรธาดาธิบดี |
ศิริวิปูล | ศรีวิบูลย |
คุณะปักขจิตตะ | คุณอกนิฐ |
เนตตะจิตตรุจิตริ | เมตจิตร รูจีตรี |
ภวณาติตรังคติ | ภูวนาทิตย์ฤทธิ |
พรหมเทวาเทภปถี | พรหมเทวาดิเทพ (นฤบดินทร) |
ภูมินทรธราชรัตนากาศ | ภูมินทราธิราชรัตนากาศ |
มุทิวงษ์ | สมมุติวงษ์ |
องค์เอกาทสรฐ | องค์เอกาทศรุธ |
วิสุตตรสวาตร | วิสุทธิสามารถ |
บรมติโลกนาม | บรมไตรโลกนารถ |
อาทวิชย | อาชชยาวิไชย วไสย |
สมุทยทโยมันต | สมุทไทยดโรมันต์ |
อนันต์คุณะ | อนันตคุณ |
วิบุลสุนทรธรรมมิกราช | วิบุลสุนทรธรรมิกราช |
เตชรติมล | + + |
โลกนารถวริสลาธิราชราภิเชจจโลก | + ราชาธิราช + + |
เตชทสพญูลญาณะสมันตะ | + + + + + |
มตันตะ ภาริตตะ วิไชย | + + + + + |
อสูรยาว ปักก ขัตติวงษ | + + + ขัติยวงษ์ |
องครามาธิบดี | องค์รามาธิบดี |
ตรีภวนาปิจ | ตรีภูวนาพิเศษ |
โลกเสฐวิสุทธิ มกุฎรตนาโลกโมลิ | โลกเชษฐวิสุทธ มกุฎรัตนโลกย์โมฬี |
สัปปทุมมสุริยวงษ์ | ศรีปทุมสุริยวงษ์ |
องค์อปัจจุ | องค์ |
พุทธังกูล | พุทธางกูร (บรมบพิตร) |
(เห็นจะเปนพระนามถวายสมเด็จพระเจ้าสุริยามรินทร์ ที่ x ไว้นั้น ไม่รู้ว่าจะสอบเปนอย่างไรได้)
ต่อมาพระเจ้ากรุงศรีอยุทธยาเสด็จโดยกระบวนแห่พยุหยาตราเลียบพระนคร แลมีการสมโภชพระนครอันมีนามว่า (กรุง) เทพมหานคร บวรทวาราวดี ศรีอยุทธยา มหาดิลกภพนพรัฐ ราชธานีบุรีรมย์
เมื่อเสร็จการพระราชพิธีแล้ว พระเจ้ากรุงศรีอยุทธยาโปรดให้เอาทองคำมาชั่งมีน้ำหนักเท่าพระองค์ ทรงสร้างพระพุทธรูปแลให้ทำเงินบาทพดด้วง เงินสลึง เงินเฟื้อง โดยน้ำหนักอันถูกต้องตามโบราณราชประเพณี อนึ่งโปรดให้งดเว้นไม่เก็บสร่วยสาอากร ๓ ปี แลทรงพระกรุณาโปรดให้ปล่อยนักโทษ ซึ่งติดอยู่ในเวรจำนั้นด้วย
_____________________________________________________
พระราชพิธีราชาภิเศก
ว่าด้วยเกียรติยศกรมพระราชวังบวร
