ภาษีอากร
ภาษีอากรต่าง ๆ ซึ่งเก็บในกรุงศรีอยุทธยา นอกจากสร่วยและจำนวนเงินซึ่งเก็บได้ มีต่างประเภท ดังนี้ (จำนวนเงินในฉบับพม่าลงไว้แต่ตัวเลข ไม่บอกว่าชั่งหรือบาท พิเคราะห์ดูเข้าใจว่าจะหมายว่าชั่ง แม้บางแห่งดูจำนวนเงินอยู่ข้างจะมากเกินไป ก็ไม่อัศจรรย์ ด้วยไทยที่พม่าได้ตัวไปให้การ โดยมากคงจะไม่รู้จำนวนจริง และจะตั้งใจบอกให้มากด้วย คือ)
(๑) อากรสวน | ๓๐๐๐ ชั่ง |
(๒) อากรสุรา | ๒๕๐๐๐ ชั่ง |
(๓) อากรบ่อนเบี้ย | ๒๕๐๐ ชั่ง |
(๔) ภาษีผ่านด่านขนอน | ๘๐๐ ชั่ง |
(๕) สุ่นหลุ่น (ผู้แปลว่าภาษีหอมกะเทียม เห็นจะหมายความว่าอากรสมพักศร) | ๒๐๐ ชั่ง |
(๖) ภาษีอินโอยะแตก (ผู้แปลว่าภาษีโรงร้าน เห็นจะหมายความว่าอากรตลาด หรือจังกอบ) | ๓๐๐ ชั่ง |
(๗) ภาษีสำเภาขาเข้า (คือเก็บค่าปากเรือ) | ๓๐๐๐ ชั่ง |
วิธีเก็บภาษีขาเข้า เก็บไม่เสมอกัน ถ้าเปนเรือของเมืองที่มีทางพระราชไมตรี แลไปมาค้าขายไม่ขาดนั้นแล้ว เก็บภาษีตามราคาสินค้าขาเข้า ๑๐๐ ชัก ๓ ค่าปากเรือตั้งแต่กว้าง ๔ วาขึ้นไปเก็บวาละ ๑๒ บาท ถ้าเปนเรือเมืองอื่น ภาษีสินค้าเก็บ ๑๐๐ ชัก ๕ ค่าปากเรือเก็บวาละ ๒๐ บาทถ้าสินค้าที่พาเข้ามาเปนของที่ต้องพระราชประสงค์ ไม่เก็บภาษีสินค้า เก็บแต่ค่าปากเรือ
(๘) ภาษีเงิน (เห็นจะเปนข้าราชการ) | ๕๐๐ ชั่ง |
(๙) ภาษีหมาก ไม่ได้ส่งคลัง | ๕๐๐ ชั่ง |
(๑๐) ภาษีหม้อน้ำ | (เข้าใจว่าตรงกับที่เรียกว่าเครื่องดินเผา ๕๐๐ ชั่ง) |
(๑๑) ค่านา | (ไม่มีจำนวนเงิน) |
(๑๒) สร่วยทอง | (ไม่มีจำนวนเงิน) |
รวมเงินภาษีอากรผลประโยชน์ที่เก็บได้ในกรุงศรีอยุทธยาเท่าที่รู้จำนวนเปนเงินปีละ ๑๓๘๐๐ ชั่ง
_____________________________________________________
ว่าด้วยเกียรติยศกรมพระราชวังบวร
ภาษีอากร
รายจ่ายพระราชทรัพย์
ตารางรายพระนามพระเจ้าแผ่นดิน
