นานา สาระพัน: ชื่อเมือง - ภาคที่ ๒ ว่าด้วยตำนานแลทำเนียบต่างๆ

ชื่อเมือง

กรุงทวาราวดี

(ตรง)

หัวเมืองฝ่ายตวันออก

๑. เมืองปูรสีมา	(เมืองนครราชสีมา)
๒. เมืองนครนายก	(ตรง)
๓. เมืองจันทบุรี	(ตรง)
๔. เมืองสระบุรี	(ตรง)
๕. เมืองเพ็ชร์บูรณ์	(ตรง)
๖. เมืองพินาย	(เมืองพิมาย)
๗. เมืองนางรอง	(ตรง)
๘. เมืองบัวชุม	(ตรง)
๙. เมืองไชยบาดาล	(ตรง)
๑๐. เมืองนครคีรี
๑๑. เมืองท่ารง	(เมืองท่าโรง คือเมืองวิเชียรบุรี)
๑๒. เมืองสุรบุรี	(เห็นจะเปนเมืองชลบุรี)
๑๓. เมืองระยอง	(ตรง)
๑๔. เมืองมะแสง	(เมืองพะแส คือเมืองแกลง)
๑๕. เมืองสินคอง
๑๖. เมืองนนทบุรี	(ตรง)
๑๗. เมืองสมุทสงคราม	(ตรง)
๑๘. เมืองธนบุรี	(ตรง)
๑๙. เมืองสมุทปราการ	(ตรง)
๒๐. เมืองสาครบุรี	(ตรง)
๒๑. เมืองวชิรบุรี	(เห็นจะหลง)

ด่านกรุงทวาราวดีฝ่ายทิศตวันออกสุดแดนด่านใหญ่ คือ ด่านหณุมาน ๑ ทิศฝ่ายใต้จดแดนกำพูชา ระยะทางตวันออกห่างจากกรุงทวาราวดี ๑๒ วัน มีด่านน้อย คือ ด่านพระกริศ ๑ (ด่านพระจาฤก)

หัวเมืองปักษ์ใต้

๒๒. เมืองกุย	(ตรง)
๒๓. เมืองตานาว	(เมืองตะนาวศรี)
๒๔. เมืองปริศ	(เมืองมฤท)
๒๕. เมืองชะลิน	(เมืองฉลาง)
๒๖. เมืองนคร	(เมืองนครศรีธรรมราช)
๒๗. เมืองไชยา	(ตรง)
๒๘. เมืองพัทลุง	(ตรง)
๒๙. เมืองสงขลา	(ตรง)
๓๐. เมืองชุมพร	(ตรง)
๓๑. เมืองตานี	(ตรง)
๓๒. เมืองปราณ	(ตรง)
๓๓. เมืองชะอัง	(ชะอำ ขึ้นเพ็ชร์บุรี)
๓๔. เมืองนารัง	(เมืองตรัง)
๓๕. เมืองบางตพาน	(ตรง)
๓๖. เมืองแม่น้ำ	(เห็นจะหมายความว่าแม่น้ำหลวง คือ บ้านดอน)
๓๗. เมืองสิงคอง	(สิงขร เมืองด่านอยู่หลังเกาะหลัก)
๓๘. เมืองจะทิน
๓๙. .เมืองแลงชิน	(เมืองหลังสวน ขึ้นชุมพร)
๔๐. เมืองละวะ	(วะหลวง ขึ้นนครศรีธรรมราช)
๔๑. เมืองปรอน	(ปราน ขึ้นนครศรีธรรมราช)
๔๒. เมืองท่าทอง	(คือกาญจนดิฐ ขึ้นนครศรีธรรมราช)
๔๓. เมืองท่าแร่	(ท่าแซะ ขึ้นชุมพร)
๔๔. เมืองปตู	(ปทิว ขึ้นชุมพร)
๔๕. เมืองละจุน	(ละอุ่น ขึ้นชุมพร)
๔๖. เมืองวิไสย	(วิไสย ขึ้นชุมพร)
๔๗. เมืองทูริน
๔๘. เมืองสวี	(ตรง ขึ้นชุมพร)
๔๙. เมืองกระ	(กระบุรี ขึ้นชุมพร)
๕๐. เมืองระนอง	(ตรง ขึ้นชุมพร)
๕๑. เมืองฉแรก	(โฉลก ขึ้นชุมพร)
๕๒. เมืองตะกั่วป่า	(ตรง)
๕๓. เมืองตะกั่วทุ่ง	(ตรง)
๕๔. เมืองโล่ย
๕๕. เมืองพนม	(ตรง นครศรีธรรมราช)
๕๖. เมืองวังจัด
๕๗. เมืองทูรอก	(ทูล่อง อยู่ในอำเภอปากพนัง นครศรีธรรมราช)
๕๘. เมืองทูรัต	(คุรอด แขวงตะกั่วป่า)
๕๙. เมืองรัตรอก
๖๐. เมืองโวตคูน
๖๑. เมืองหิงส
๖๒. เมืองบุรินทร์
๖๓. เมืองขุนรินทร์
๖๔. เมืองบ้านใหม่
๖๕. เมืองคลองวัง	(คลองวาฬ คือเมืองประจวบคีรีขันธ์ ที่เกาะหลัก)
๖๖. เมืองทิแตง
๖๗. เมืองอังคลี	(บางพลี แขวงพังงา)
๖๘. เมืองตพานน้อย	(บางตพานน้อย ขึ้นกำเนิดนพคุณ)
๖๙. เมืองกะแต	(กระแดะ ขึ้นไชยา)
๗๐. เมืองปลายวัด
๗๑. เมืองโววัง
๗๒. เมืองยี่ปุ่น	(สินปุนแขวงกระบี่ ขึ้นนครศรีธรรมราช)
๗๓. เมืองละลอก
๗๔. เมืองปะเหลียน	(ตรง ขึ้นพัทลุง)
๗๕. เมืองบ้านเอ
๗๖. เมืองสินธพ
๗๗. เมืองจิตตวัง
๗๘. เมืองมะแสง	(พระแสง ขึ้นนครศรีธรรมราช)

(เมืองเหล่านี้เปน) เมืองใหญ่ (ส่วน) ๑ (เปน) เมืองน้อย (ส่วน) ๑ รวม ๒ ส่วน

สุดแดนฝ่ายใต้ มีด่านใหญ่ ด่านกิโลกิเล ๑ ด่านน้อย ด่านคลองตาโม ๑ ห่างจากกรุงทวาราวดีจนถึงแดนต่อเมืองแขก ระยะทาง ๔๐ วัน

หัวเมืองฝ่ายตวันตก

๗๙. เมืองสุพรรณ	(ตรง)
๘๐. เมืองนครไชยศรี	(ตรง)
๘๑. เมืองวิดพรี	(เมืองเพ็ชร์บุรี)
๘๒. เมืองราชบุรี	(ตรง)
๘๓. เมืองกาญจนบุรี	(ตรง)
๘๔. เมืองศรีสวัสดิ์	(ตรง)
๘๕. เมืองไทรโยค ชายแดน	(ตรง)
๘๖. เมืองท่ากระดาน	(ตรง)
๘๗. เมืองทองท่าพี
๘๘. เมืองทองปาปุน	(เมืองทองผาภูมิ)

สุดพระราชอาณาเขตรแดนฝ่ายตวันตก ด่านใหญ่แม่หงษรัตน ด่านน้อย ด่านแม่ละเมา ๑ ห่างจากกรุงทวาราวดี ถึงแดนต่อแดนเมืองเมาะตะมะ จนกระทั่งพระเจดีย์สามองค์ ระยะทาง ๗ วัน มีด่านทาง

หัวเมืองฝ่ายเหนือ

๘๙. เมืองวิเศษเสสัง	(เมืองวิเศษไชยชาญ อยู่ในแขวงอ่างทอง)
๙๐. เมืองลพบุรี	(ตรง)
๙๑. เมืองนครสวรรค์	(ตรง)
๙๒. เมืองพิศณุโลก	(ตรง)
๙๓. เมืองพิจิตร	(ตรง)
๙๔. เมืองสวรรค์บุรี	(เมืองสรรค์บุรี)
๙๕. เมืองศุโขไทย	(ตรง)
๙๖. เมืองสวรรคโลก	(ตรง)
๙๗. เมืองพิไชยนคร	(เมืองพิไชย)
๙๘. เมืองวิจิตรปราการ	(เมืองวิเชียรปราการ คือเมืองกำแพงเพ็ชร์)

รวมเมืองซึ่งมหากระษัตริย์ได้เสด็จประทับอยู่ ๑๑ เมือง (จะหมายเมืองเหนือที่กล่าวมาแล้วหรืออย่างไรไม่แน่)

๙๙. เมืองสิงคบุรี	(ตรง)
๑๐๐. เมืองอินทบุรี	(ตรง)
๑๐๑. เมืองพรหมบุรี	(ตรง)
๑๐๒. เมืองไชยนาท	(ตรง)
๑๐๓. เมืองมโนรมย์นคร	(ตรง)
๑๐๔. เมืองทุ่งยั้ง	(ตรง ขึ้นพิไชย)
๑๐๕. เมืองวังโพ	(คือที่อุตรดิฐ ขึ้นพิไชย)
๑๐๖. เมืองลับแล	(ตรง ขึ้นพิไชย)
๑๐๗. เมืองนครสม	(นครชุม ขึ้นพิศณุโลก)
๑๐๘. เมืองนครไทย	(ตรง ขึ้นพิศณุโลก)
๑๐๙. เมืองตักกลงปู	(ด่านนางพูน ขึ้นพิไชย)
๑๑๐. เมืองปาด	(น้ำปาด ขึ้นพิไชย)
๑๑๑. เมืองลงจับ	(เมืองหล่มศักดิ์)
๑๑๒. เมืองเท	(เทพบุรี ขึ้นพิศณุโลก)
๑๑๓. เมืองสรคาม	(เห็นจะเปนเมืองขุนกัน ขึ้นพิไชย)
๑๑๔. เมืองปัด	(พิพัฒ ขึ้นพิไชย)
๑๑๕. เมืองวัตตบุต	(ปัตบูร ขึ้นพิไชย)
๑๑๖. เมืองเชียงเงิน	(ตรง ขึ้นตาก)
๑๑๗. เมืองเชียงทอง	(ตรง ขึ้นตาก)
๑๑๘. เมืองระแหง	(ตรง คือเมืองตาก)
๑๑๙. เมืองอุไทยธานี	(ตรง)
๑๒๐. เมืองกระทิพ	(เมืองชีเทพ)
๑๒๑. เมืองนครทิพ
๑๒๒. เมืองแพร่	(ตรง)
๑๒๓. เมืองระแวก